« وَلَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها » « 1 » و نيز از اصحاب سعير حكايت كرده و فرموده : « وَقالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنَّا فِي أَصْحابِ السَّعِيرِ » « 2 » پس مقصود از « سمع » در آيه اولى شنيدن كلام حق از طريق گوش است ، و در آيه دومى به معناى انقياد و پذيرفتن مضمون كلام حقى است كه مسموع شده است . و اين دو آيه بطورى كه ملاحظه مىكنيد خطابى است به مؤمنين كه به نوعى از اتصال متصل به آيه قبل است ، - و همانطورى كه گفته شد - تعريض به مشركين است ، پس خداى تعالى بعد از آنكه خطاب را متوجه مشركين نموده و ايشان را در درخواست فتح و پيروزى مذمت و استهزاء مىكند ، و مىفرمايد كه : غلبه هميشه با كلمه ايمان بر كلمه كفر و يا دعوت حق بر دعوت باطل است ، خطاب را متوجه حزب خود يعنى مؤمنين نموده و ايشان را امر به اطاعت خود و اطاعت رسولش مىفرمايد ، و از اينكه بعد از شنيدن دعوت حقه او از وى رو برتابند زنهارشان مىدهد ، و از اينكه مانند مشركين باشند كه بگويند شنيديم و حال آنكه نشنوند بر حذرشان مىدارد . ممكن هم هست آيه شريفه اشاره به آن عده اى از اهل مكه باشد كه به رسول خدا ( ص ) ايمان آوردند ولى دلهايشان از ترديد بيرون نيامده بود و با مشركين براى جنگ با آن حضرت حركت كردند ، و در بدر به بلائى كه بر سر مشركين آمد دچار گرديدند ، چون در خبر آمده كه عده اى از قريش در همان مكه ايمان آورده بودند ، و ليكن پدرانشان نمىگذاشتند كه از مكه بيرون بيايند ، و در مدينه به رسول خدا ( ص ) بپيوندند ، و ناچار با پدرانشان كه براى شركت در جنگ بدر حركت كردند بيرون آمده و به بدر آمدند ، و ليكن وقتى در آنجا قلت مسلمانها را ديدند از ايمان خود منصرف شده و گفتند اين بيچاره ها فريب دينشان را خوردند ، و آن عده عبارت بودند از قيس بن وليد بن مغيره ، على بن امية بن خلف ، عاص بن منبه بن حجاج ، حارث بن زمعه ، و قيس بن فاكه بن مغيره . و آيه « إِذْ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ غَرَّ هؤُلاءِ دِينُهُمْ . . . » كه بعد از چند آيه ديگر همين سوره است اشاره به داستان ايشان است . بعضى هم گفته‌اند : منظور از كسانى كه گفتند : « سمعنا » و حال آنكه نمىشنوند اهل كتاب يعنى يهوديهاى بنى قريظه و بنى نضير است ، و ليكن اين قول بعيد است .

--> ( 1 ) براى ايشان گوشها است و ليكن با آن نمىشنوند . سوره اعراف آيه 179 ( 2 ) اگر ما شنيده بوديم و تعقل كرده بوديم امروز از دوزخيان نبوديم . سوره ملك آيه 10